Κυριακή 7 Ιουνίου 2015

Οι νυχτερινοί αναζητητέs του Ουρανού,τα "κυνηγούν" με ιδιαίτερο ζήλο,έιτε ωs απλό παρατηρησιακό,έιτε και ωs φωτογραφικό στόχο.Η αλήθεια έιναι οτι πρόκειται για ένα απο τα
καλύτερα και ομορφότερα θεάματα που μπορεί να προσφέρει ο νυχτερινόs ουρανόs,γι'αυτό και
γίνονται "ανάρπαστα".Πρόκειται για ανοικτά σμήνη αστέρων,όπωs η εικονιζόμενεs Πλειάδεs,οι Υάδεs άλλα και το Σμήνοs τηs Κυψέληs.
Tα ανοικτά σμήνη αστέρων έιναι στην ουσία μεγάλεs συγκεντρώσειs αστέρων με την ίδια περίπου ηλικία,χημική σύσταση και σε περίπου ίδια απόσταση απο εμάs,σε αρκετά κοντινέs αποστάσειs μεταξύ τουs.Σχηματίζονται απο το ίδιο μοριακό νέφοs αερίων,όταν αυτό ξεκινά να καταρρέει βαρυτικά.Στη συνέχεια διατηρούν μια σχετικά χαλαρή (ανοικτή) βαρυτική σύνδεση,σύνδεση που τουs χαρίζει και το όνομα τουs. Συνήθωs αριθμούν αρκετέs χιλάδεs άστρα,αν και δεν είναι σπάνια και αυτά που
έχουν σαφώs μικρότερο αστρικό πληθυσμό,τηs τάξεωs των εκατοντάδων ή ακόμα και δεκάδων.
Απαντώνται συνήθωs σε ανώμαλουs ή σπειροειδείs Γαλαξίεs όπωs είναι ο δικόs μαs,στον όποιο έχουν καταγραφεί περί τα 1.100,αν και οι εκτιμήσειs μιλούν για περίπου 100.000.Τα ανοικτά αστρικά σμήνη έχουν διάρκεια ζωήs μερικέs εκατοντάδεs εκατομμύρια χρόνια,πρίν χάσουν την συνοχή τουs,αν και τα πιο μεγάλα και μαζικά μπορούν να "ζήσουν" μέχρι και λίγα δισεκατομμύρια χρόνια.

Σάββατο 6 Ιουνίου 2015

Μια όχι πολύ συνηθισμένη,άλλα και ταυτόχρονα όμορφη αστρική "σύναξη",άρχισε να κάνει την εμφάνιση τηs εδώ και λίγεs ημέρεs στον δυτικό νυχτερινό ουρανό.Η Αφροδίτη,ο δίδυμοs πλανήτηs τηs Γήs,το λαμπρότερο σώμα του νυχτερινού ουρανού,κάνει μια εμφάνιση ανάλογη τηs φήμηs τηs.Καθώs λάμπει με μέγεθοs -4,4,την βρίσκουμε στιs ιδανικότερεs συνθήκεs παρατήρησηs εδώ και 3 χρόνια.Λίγο μετά την δύση του Ηλίου,και για περίπου 2 ώρεs,δεσπόζει στον δυτικό ουρανό.Αρκετά κοντά και ο Δίαs,μόλιs λίγεs μοίρεs βορειοδυτικότερα.Την εικόνα συμπληρώνουν ο Βασιλίσκοs (a Λέοντα),λίγο πιο βόρεια,άλλα και ο Κάστοραs και ο Πολυδέυκηs (α και β Διδύμων) ,σχεδόν δίπλα στην Αφροδίτη.Ανάμεσα στον Δία και την Αφροδίτη βρίσκουμε ενα απο τα κοντινότερα και ομορφότερα ανοικτά αστρικά σμήνη.Το εικονιζόμενο Σμήνοs τηs Κυψέληs,στον αστερισμό του Καρκίνου.Απέχει περίπου 577 έτη φωτόs,και η ηλικία του υπολογίζεται σε 730 εκατομμύρια χρόνια,ενώ η διάμετροs του αγγίζει τα 15 έτη φωτόs.Αρκετά πλόυσιο σε αστρικό πληθυσμό,αριθμεί περισσότερα απο 1000 άστρα,μοιάζει αρκετά με ένα άλλο ανάλογο σμήνοs,αυτό των Υάδων.Το Σμήνοs συγκροτούν αρκετοί Ερυθροί Γίγαντεs και Λευκοί Νάνοι,άλλα και θερμότερα και λαμπρότερα 'αστρα,συγκεντωμένα πρόs τον πυρήνα του Σμήνουs.

Δευτέρα 1 Ιουνίου 2015

Μπορεί η εικόνα που έχει επικρατήσει για το Σύμπαν,να φέρνει συνήθωs στο μυαλό,αρμονικέs,.όμορφεs εικόνεs,άστρων,αστρικών σμηνών και Γαλαξιών,όλα ενορχηστρωμένα σε μια αέναη,ασάλευτη τάξη.Όμωs μια περισσότερο προσεκτική και ενδελεχήs ματιά,φανερώνει ένα περιβάλλον,πολλέs φορέs,βίαιο και δυναμικό,με κοσμικέs συγκρούσειs,άλλα και εκρήξειs,φαινόμενα το μέγεθοs των οποίων έιναι πολύ δύσκολο αρκετέs φορέs να γίνουν πραγματικά αντιληπτά με βάση τα ανθρώπινα μέτρα και σταθμά.Σε ένα συνεχώs διαστελλομενο και εξελισσόμενο Σύμπαν,τα πάντα βρίσκονται σε μια ασταμάτητη κίνηση και εξέλιξη,εξέλιξη που συνήθωs ξεπερνά σε διάρκεια κατά πάρα πολύ την πολύ βραχύβια παρουσία του Ανθρώπου στη Γή.
Ετσι το προσεχέs και απώτερο Μέλλον τόσο τηs κοντινήs αστρικήs μαs γειτονιάs,όσο και του ευρύτερου χώρου έιναι γεμάτο απο κατακλυσμικέs αλλαγέs.Αλλαγέs που σίγουρα δεν θα δεί η δική μαs γενιά,ούτε κάν οι επόμενεs,άλλα ο μελλοντικόs θεωρητικόs παρατηρητήs,σίγουρα θα γνωρίσει ένα πολύ διαφορετικό Σύμπαν.Οπωs το εκπληκτικό υπερθέαμα που θα προσφέρει η έκρηξη hypernova του αστρικού κολοσού VY Μεγάλου Κυνόs,μια απο τιs μεγαλύτερεs εκρήξειs που θα έχει γνωρίσει ποτέ ο Γαλαξίαs μαs.Tαυτόχρονα παρατηρώνταs τον ουρανό για την έκρηξη,θα έχει μια αρκετά διαφορετική απο την σημερινή εικόνα.Οι γνώριμοι και οικείοι σήμερα αστερισμοί όπωs ο Ωρίωναs,η Μεγάλη Αρκτοs,o Περσέαs και οι Δίδυμοι,θα έχουν ένα αρκετά διαφορετικό σχήμα,που ελάχιστα θα θυμίζει το σημερινό.Ενώ σε 7 εκατομμύρια χρόνια απο τώρα,η εικόνα του πλανήτη Αρη,μπορεί να έιναι αρκετά πιο εντυπωσιακη.Εναs εν των δύο δορυφόρων-αστεροειδών του,ο Φόβοs,αναμένεται να διαλυθεί απο την βαρυτική αλληλεπίδραση του με τον Άρη,δίνονταs ένα εντυπωσιακό σύστημα δακτυλίων γύρω απο τον Κόκκινο πλανήτη.Αλλα και το πολύ οικείο φαινόμενο τηs ολικήs έκλειψηs Ηλίου θα πάψει να υπάρχει,καθώs η Σελήνη απομακρύνεται με ρυθμό 3,8 εκατοστών το χρόνο.500 με 600 εκατομύρια χρόνια απο τώρα θα έχει απομακρυνθεί σε τέτοια απόσταση που δεν θα μπορέι πλέον να καλύψει τον ηλιακό δίσκο.Εναν ηλιακό δίσκο που θα ξεκινήσει παράλληλα να διογκώνεται,καθώs ο Ηλιοs θα μετατρέπεται σε Ερυθρό γίγαντα.Ενα δισεκατομύριο χρόνια απο τώρα,η Γη θα έχει καταστεί αφιλόξενη για ζωή,εξαιτίαs τηs ραγδαίαs αύξησηs τηs θερμοκρασίαs,και τηs υπεριώδουs ακτινοβολίαs.Tην ίδια περίοδο ο Γαλαξίαs μαs θα έχει απορροφήσει μικρότερουs συνοδούs νάνουs Γαλαξίεs,όπωs τον Ανώμαλο νάνο Γαλαξία του Τοξότη,προχωρώνταs πρόs την σύγχωνευση με τον Γαλαξία τηs Ανδρομέδαs,διαδικασία που αναμένεται να ολοκληρωθεί σε 4,5 δισεκατομμύρια χρόνια.Σε μεγαλύτερη κλίμακα,το Υπερσμήνοs Γαλαξιών τηs Παρθένου,μέλοs του οποίου έιναι τόσο ο Γαλαξίαs μαs,όσο και η Τοπική ομάδα Γαλαξίων,θα ξεκινήσει να ενώνεται σε μια πολύ μεγαλύτερη δομή.Η διαδικασία που θα διαρκέσει αρκετά δισεκατομμύρια χρόνια,θα ένώσει περίπου 1 εκατομμύριο Γαλαξίεs,συμπεριλαμβανομένου του δικού μαs,σε εναν και μοναδικό Υπεργαλαξία,με διάμετρο μεγαλύτερη απο 100 εκατομμύρια έτη φωτόs.Aνάλογη μοίρα θα έχουν και όλα τα υπόλοιπα υπερσμήνη.δημιουργώνταs μια εικόνα του Σύμπαντοs,όπου τεράστιοι Υπεργαλαξίεs σε ολοένα και αυξανόμενεs αποστάσειs θα διακόπτουν το αστρικό κενό.

Σάββατο 30 Μαΐου 2015

Πρόκειται αναμφίβολα για τον ίσωs περισσότερο εμβληματικό και αναγνωρίσιμο πλανήτη.Ο Κρόνοs και το εντυπωσιακό σύστημα δακτυλίων του,είναι μάλλον η πλέον οικεία και αγαπημένη εικόνα που έρχεται στο μυαλό,στο άκουσμα τηs λέξηs "πλανήτηs".Γνωστόs στον άνθρωπο για χιλιάδεs χρόνια,δεν κατέστει δυνατή η θέαση του εντυπωσιακού συστήματοs των δακτυλίων του,πάρα μόνο το 1610 απο τον Γαλιλαίο,όταν και έστρεψε για πρώτη φορά το νεοανακαλυφθέν τηλεσκόπιο προs τον εντυπωσιακό αέριο γίγαντα.
Παρόλα αυτά το πώs δημιουργήθηκε αυτό το πολύπλοκο σύστημα δαικτυλίων,έιναι κάτι που ακόμα δεν έχει αποσαφηνηστέι πλήρωs,παραμένει ένα μικρό γοητευτικό "μυστήριο" ακόμα και σήμερα.
Με μήκοs περίπου 75.000 χιλιόμετρα,ξεκινούν απο τον εσωτερικό δακτύλιο,7.000 χιλιόμετρα πάνω απο τον Ισημερινό του πλανήτη,για να καταλήξουν περίπου 80.000 χιλιόμετρα μακριά του.Κατά την συντριπτική τουs πλεοψηφία τα μικρά σώματα που συγκροτούν τουs δακτύλιουs αποτελλόυνται απο πάγο,με ίχνη βραχώδων υλικών,και με μεγέθη που κυμαίνονται απο αυτό του κόκκου τηs άμμου,μέχρι και λίγα χιλιόμετρα,στο μέγεθοs ενόs βουνού.Σε ότι αφορά δέ το πάχοs τουs,κυμαίνεται απο λίγεs δεκάδεs μέτρα,έωs και ένα χιλιόμετρο.
Διάφορεs θεωρίεs και θεωρητικά μοντέλα έχουν κατά καιρούs προταθέι για τον σχηματισμό των δακτυλίων.Κατά μια προσέγγιση πρόκειται για θράυσματα κομήτών,μικρων αστεροειδών,άλλα και μικρών δορυφόρων που συντρίβησαν κατά το κοντινό τουs πέρασμα απο το βαρυτικό πεδίο του γιγάντιου πλανήτη.Μια άλλη θεωρία μιλά για ταυτόχρονη σχεδόν δημιουργία τουs με τον Κρόνο.Υλικό που "απέτυχε" να συγκροτήσει ένα μεγαλύτερο σώμα,λογω τηs βαρυτικήs επιρροήs του πλανήτη.Η πιθανοτερη όμωs θεωρία μιλά για την συντριβή ένοs μικρού δορυφόρου διαμέτρου περίπου 500 χιλιομέτρων απο την πρόσκρουση με διερχόμενο κομήτη ή αστεροειδή,πρίν απο περίπου 100 εκατομμύρια χρόνια.Ανάλογο δίαστημα θα συνεχίσουν να κοσμούν τον αέριο γίγαντα,καθώs σε 100 περίπου εκατομμύρια χρονια το εντυπωσιακό αυτό θα διαλυθεί απο την βαρυτική επιρροή του Κρόνου.Οι δακτύλιοι πάντωs έίναι κοινό φαινόμενο στουs αέριουs γίγαντεs του Ηλιακού Συστήματοs.Τόσο ο Δίαs όσο και ο Ουρανόs,άλλα και ο Ποσειδών,διαθέτουν τουs δικούs,πολύ αμυδρότερουs όμωs δακτυλιόυs.Πολύ πρόσφατα ανακαλύφθηκε δακτύλιοs και γύρω απο τον αστεροέιδή Χαρίκλω,ανάμεσα στον Κρόνο και τον Ουρανό,κάνονταs την έτσι το πρώτο σώμα με δακυλιούs εκτόs των αέριων γιγάντων.

Τετάρτη 27 Μαΐου 2015

Ζώνταs στα πλαίσια τηs Βιόσφαιραs του μικρού βραχώδη πλανήτη που ονομάζεται Γή,και διάγωνταs τουs μικρούs,σύντομουs βίουs μαs,με βάση τα δεδομένα και τιs σύνθηκεs που διαμορφώνουν την αντίληψη μαs,τα στενά όρια αυτήs τηs Βιόσφαιραs,μαs γίνεται πολύ δύσκολα αντιληπτό,το μεγάλο κοσμικό ταξίδι στο οποιό λαμβάνουμε μέροs.
Μέσα στην διάρκεια που καλύπτει ένα έτοs,η Γή καλύπτει έναν πλήρη κύκλο στην τροχιά τηs γύρω απο τον Ηλιο.Εναs κύκλοs που αναλογεί σε περίπου 940.000.000 χιλιόμετρα,ταξιδέυονταs με μια μέση ταχύτητα 30 km/sec,καλύπτονταs περίπου 1 μοίρα την ημέρα.
Οσο συμβαίνει αυτό,ο Ηλιοs μαζί με το υπόλοιπο Ηλιακό Σύστημα,ταξιδευεί προs τον άστερα Βέγα (α Λυραs),σε απόσταση 25 ετών φωτόs με ταχύτητα περίπου 20 km/sec.Παράλληλα εκτελει και μια περιστροφή γύρω απο Γαλαξιακό κέντρο με περίπου 140 km/sec.Μια περιφορά που για να ολοκληρωθεί χρειάζεται περίπου 230 εκατομμύρια χρόνια,και ονομάζεται Κοσμικό Ετοs.Eνδεικτικά αναφέρουμε οτι διανύουμε το Κοσμικό Ετοs 21,ενώ στο αμέσωs προηγούμενο οι δεινόσυαροι κυριαρχούσαν στην Γη.
Ο ίδιοs ο Γαλαξίαs,προσεγγίζει με τον Γαλαξία τηs Ανδρομεδαs σε μια προδιαγεγραμμένη πορεία σύγκρουσηs σε 4,5 διs χρόνια,με ταχύτητα 400.000 km/h.Αμφότεροι οι Γαλαξίεs έιναι μέλη του Τοπικού σμήνουs Γαλαξιών,αποτελλούμενο απο 10.000 Γαλαξιεs,το οποίο με την σειρά του κινείται πρόs το κέντρο του Υπερσμήνουs τηs Παρθένου,με "πληθυσμό" 100 σμήνη σαν το δικό μαs.Ακόμα όμωs και αυτή η κολοσιαία συνάθροιση Γαλαξιών,ταξιδεύει με 700km/sec,προs το κεντρο ενόs ακόμα μεγαλύτερου Υπερασμήνουs,του Υπερσμήνουs Λιανακεά,που και αυτό κινείται προs τον Μεγάλο Ελκυστή.Μια για την ώρα μυστηριώδη,άλλα πανίσχυρη βαρυτική ανωμαλία,ενα απο τα γοητευτικότερα αίνιγματα τηs σύγχρονηs Κοσμολογίαs.


Aυτό το υπαρμαζικό αντικέιμενο με μαζα ανάλογη δεκάδων χιλιάδων γαλαξιών σαν τον δικό μαs,εικάζεται οτι είναι ένα ακόμα μεγαλύτερο υπeρσμήνοs,το όποιο θεωρητικά κατα 90% αποτελείται απο Σκοτεινή Υλη.
Για την ώρα αποτελλέι μυστήριο η πραγματική φύση τηs βαρυτικήs αυτηs ανωμαλίαs,καθώs η Σκοτεινή ύλη και Ενέργεια είναι μια "αχαρτογράφητη
περιοχή" τηs Κοσμολογίαs..Τα προσεχή χρόνια,τόσο η τεχνολογική πρόοδοs των μέσων παρατήρησηs,όσο και η πρόοδοs στην κατανόηση μαs για τουs μηχανισμούs που διέπουν αυτέs τιs δομέs,θα καταστήσουν εφικτή την αποκρυπτογράφηση αυτού του μυστηρίου.

Τα πάντα στο Σύμπαν βρίσκονται σε μια αέναη κίνηση.Απο τα μικρότερα και εξωτικότερα υποατομικά σωματίδια,μέχρι τιs μεγάλεs συγκεντρώσειs ύληs,όπωs οι Γαλαξίεs και τα γαλαξιακά σμήνη.Απο τον κανόνα αυτόν δεν θα μπορούσε να αποτελλεί εξαίρεση ούτε ο δικόs μαs Γαλαξίαs,που βρίσκεται σε μια πορεία αναπόφευκτηs σύγχώνευσηs με τον γειτονικό μαs Γαλαξία τηs Ανδρομέδαs.Αν και αυτό δεν είναι κατι που θα δούν οι μελλοντικέs γενιέs,τουλάχιστον άμεσα,καθώs τα 2,5 εκατομμύρια ετη φωτόs που χωρίζουν τουs δύο Γαλαξίεs,θα χρειαστούν περίπου 4 δισεκατομύρια χρόνια για να καλυφθούν.Ετσι λοιπόν ο μελλοντικόs παρατηρητήs,θα αντικρύζει αυτή την εικόνα στον ουρανό.Είναι το διαστημα που οι δυο Γαλαξίεs έχουν γίνει μια "αμορφη μάζα",καθώs οι βαρυτικέs και παλλοιριακέs δυνάμειs θα χρειαστούν άλλα περιπού 3 δισεκατομμύρια χρόνια να δώσουν σχήμα στον νέο Γαλαξία που θα προκύψει...
Oταν η διαδικασία ολοκληρωθέι,σε περίπου 7 δισεκατομμύρια χρόνια απο τώρα,αυτή θα έιναι η εικόνα που θα αντικρύζει ο παρατηρητήs απο την Γη,που μάλλον θα έχει πάψει να υπάρχει,εξαυλωμένη πιθανότατα απο τον ηλιακό άνεμο,ωs αποτέλεσμα τηs διόγκωσηs του Ηλιου σε ερυθρό υπογίγαντα.Αυτό που φαίνεται έιναι ο πυρήναs του νεου γιγάντιου ελλειπτικού Γαλαξία,και αν αν μη τι άλλο θα είναι εντυπωσιακότατο θεάμα.